ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ Francisco Fortuny

 

LEVURE 12 Photo de Fortuny

 

(Ισπανία)

 

στην

 

Virginia Chormoviti

 

VIRGINIA CHORMOVITI

 

(Ελλάδα)

 

FRANCISCO FORTUNY 2

 

 

 

Πότε συνειδητοποίησες ότι ήσουν ποιητής και τι είναι για σένα η ποίηση; Τι σε εμπνέει;

 

Ίσως γύρω στα 16, μου ‘βγήκε’ ο πρώτος στίχος. Και γύρω στα 18-19 συνειδητοποίησα ότι το είχα.

Από τη μια πλευρά, ποίηση σημαίνει μυστικισμός κι άρα το απόλυτο ερώτημα και κάθε λέξη-στίχος-στροφή είναι ένα σκαλί προς το μυστήριο, προς κι εγώ δε ξέρω τι… Από την άλλη πλευρά, η ποίηση είναι η χάρη της ζωής, η γοητεία των πραγμάτων και τώρα αναφέρομαι μόνο στην ποίηση κι όχι στα ποιήματα: μπορεί να ζήσει κανείς χωρίς ποιήματα όμως δεν μπορεί να ζήσει χωρίς ποίηση. Γιατί η ζωή χωρίς ποίηση είναι χάλια. Με εμπνέουν οι μούσες μα δε ξέρω τι είναι.

 

Ποιο ποίημά σου σε εκφράζει περισσότερο;

 

Όλα τα ποιήματά μου με εκφράζουν. Γιατί δεν είμαι ένας. Είμαι πλουραλιστής. Και κάθε διαφορετικό επίπεδο συγγραφής αποδεικνύει μια πτυχή της σχεδόν σχιζοφρενικής προσωπικότητάς  μου.

 

Ένας διανοούμενος οφείλει να συνεισφέρει στην πολιτιστική εξέλιξη της πόλης του; Ξέρω ότι το κάνεις. Πως αισθάνεσαι;

 

Ένας διανοούμενος οφείλει να συνεισφέρει στην εξέλιξη του είδους του, του οικοσυστήματός του και του σύμπαντος. Και κάνει ό,τι μπορεί. Η πόλη μου είναι μόνο μια περίσταση. Και μ΄αυτή, ή για να το πω καλύτερα, με πολλούς πολιτιστικούς ιθύνοντες, αισθάνομαι βαθιά απογοητευμένος. Δεν ενδιαφέρονται για τον πολιτισμό: γι΄αυτούς είναι μόνο ένα μέσο για να κάνουν πολιτική προπαγάνδα.

 

Τι γνωρίζεις για τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία;

 

Λίγα πράγματα. Αν θεωρήσουμε σύγχρονους τον Καβάφη, τον Ουσσέα Ελύτη, τον Σεφέρη, τον Γιάννη Ρίτσο. Επίσης, έχω διαβάσει Μαρία Λαϊνά και Άγγελο Σικελιανό. Έχω διαβάσει Ροίδη, την Πάπισσα Ιωάννα, Καζαντζάκη· μου άρεσε ιδιαίτερα το μυθιστόρημα του Απόστολου Δοξιάδη Ο θείος Πέτρος και η εικασία του Γκόλντμπαχ· και κάποιους άλλους. Δεν γνωρίζω βαθιά τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Αυτούς που ανέφερα, τους διάβασα με μεγάλη σφοδρότητα.

 

Πιστεύεις ότι έχεις κοινά στοιχεία με τους ποιητές της γενιάς σου; Ξεχωρίζεις κάποιους συγγραφείς; Και ποια είναι η σχέση σου με τους νέους Ισπανούς ποιητές;

 

Δεν έχω τίποτα κοινό, εκτός από την ηλικία: δεν ξέρω αν είναι αρκετά σαφές. Ναι, υπάρχουν συγγραφείς που ξεχωρίζω για την ποιότητά τους. Όμως, ο λογοτεχνικός τους κόσμος δε με ενδιαφέρει καθόλου. Εγκάρδιες σχέσεις και σε πολλές περιπτώσεις αληθινή φιλία. Όμως όχι λογοτεχνική συγγένεια. Αν κι έχω κοινά πράγματα με τους κλασικιστές: την Aurora Luque, τον Francisco Ruiz Noguera, τον González Iglesias και τον ετερόδοξο Jesús Aguado.

 

FRANCISCO FORTUNY

 

Διαβάζοντας το έργο σου με γοητεύει που συνδυάζεις τη Φιλοσοφία, την Θρησκεία, την Επιστήμη, τη Μεταφυσική στη Λογοτεχνία. Αυτός ο συνδυασμός σημαίνει πως τα πάντα είναι αλληλένδετα και πως στην ουσία τα πάντα είναι ένα, έτσι δεν είναι;

 

Και βέβαια, ναι. Οι ειδικότητες είναι για τις διδακτορικές διατριβές, όμως όχι για την γνώση. Η αναγκαία συνήθεια να μελετά κανείς με εξειδικευμένο τρόπο τις διαφορετικές πτυχές του πραγματικού δημιουργεί στους μελετητές και στους ερευνητές μια κατηγοριακή σύγχυση: η αποσπασματική μας γνώση για τα πάντα συγχέεται με την αποσπασματική φύση της πραγματικότητας: το γεγονός ότι μας είναι αδύνατο να αντιληφθούμε ολόκληρη την αληθινή πραγματικότητα μονομιάς μας κάνει να πιστεύουμε ότι η καθαυτό πραγματικότητα είναι ριζικά διαφορετική ή πλουραλιστική, και είναι βέβαιο πως είναι, όμως μόνο από τη δική μας οπτική γωνία: μας διαφεύγει πως κάθε εξειδικευμένη επιστήμη μελετά μια πτυχή του Όλου με βάση μια προσωπική άποψη, διαφορετική από τις άλλες, ώστε να καταλήγουμε να πιστεύουμε πως μελετάμε διαφορετικά πράγματα: ας σκεφτούμε για παράδειγμα τον Homo Sapiens: ένας ανθρωπολόγος γι΄αυτό το αντικείμενο μελέτης δε λέει τα ίδια με ένα βιολόγο ή έναν κβαντικό φυσικό, ούτε τα ίδια με ένα φιλόσοφο, ένα θεολόγο, ή ένα βουδιστή μοναχό. Όμως στην πραγματικότητα οι ειδικεύσεις είναι μόνο μια μερική οπτική, αν και εξαντλητική, για το μόνο που υπάρχει: το Όλο. Και το χαρακτηριστικό αυτού του Όλου είναι πως δεν αφήνει τίποτα έξω από τον εαυτό του, το οποίο υποδηλώνει ένα είδος παγκόσμιας αμοιβαίας σχέσης όλων των πλευρών του. Είναι αναγκαίο οι ειδικοί να συνεχίζουν τις ειδικευμένες έρευνές τους. Αλλά δεν είναι λιγότερο αναγκαίο να υπάρχει κάποιος που να τολμά τη σύνθεση των μελετημένων πτυχών. Αυτό ίσως δεν μπορεί να γίνει με την αυστηρή επιστήμη ή φιλοσοφία, ούτε και με την θρησκεία, γιατί όλα αυτά τα πεδία έχουν κλειστά και ιδιωτικά όρια. Όμως πρέπει να δημιουργηθεί ένας σημασιολογικός χώρος όπου όλες αυτές οι επιστημονικές μερικότητες της γνώσης να συνυπάρχουν, ώστε να μπορεί να σχημαστιστεί με όλες μαζί ένα είδος διεπιστημονικής μεταφορικής σύγκρισης που χωρίς να ισχυριστεί ποτέ πως είναι απόλυτη αλήθεια, να μπορεί να διαφωτίσει, να φωτίσει τον δρόμο, την κατεύθυνση, την έννοια του Όλου. Αυτός ο χώρος είναι για μένα, ο χώρος της ποιητικής δημιουργίας.

 

Ποια είναι η γνώμη σου για το ναρκισσισμό;

 

Ο ναρκισσισμός και κυρίως η θετική του πλευρά, η αγάπη, είναι ο μόνος δρόμος για να γνωρίσουμε τους άλλους και κατά συνέπεια να είμαστε αλληλέγγυοι με αυτούς. Βέβαια όταν είναι παθολογικός είναι πηγή μεγάλης ηλιθιότητας. Γι΄αυτό πάντα συνιστώ μια ωραία δόση έμφυτης ειρωνίας στο ναρκισσισμό: ο “ειρωνικός ναρκισσισμός” μου μπορεί να είναι πολύ θεραπευτικός.

 

Σε μια συνέντευξή σου είχες πει ότι “Το γέλιο είναι η καλύτερη θεραπεία για να διατηρήσουμε υγιή το νου μας και να μην πέφτουμε σε κατάθλιψη μπροστά σε αυτά τα θλιβερά θεάματα που υπάρχουν στον κόσμο”. Τι σου προκαλεί κατάθλιψη και ποια είναι “αυτά τα θλιβερά θεάματα που υπάρχουν στον κόσμο”;

 

Λοιπόν, θα έπρεπε να το προσδιορίσω. Την κατάθλιψη μού την προκαλεί η ανισορροπία στη ροή της σεροτονίνης στις νευρωνικές συνάψεις του εγκεφάλου. Και τα θλιβερά θεάματα τα βλέπουμε στην τηλεόραση, στον τύπο, στα ινστιτούτα, στο δρόμο. Το γέλιο είναι ο μόνος διασκεδαστικός τρόπος να αντιμετωπίσει κανείς έναν κόσμο συχνά θλιβερό, βαρετό, ξεροκέφαλο και, το χειρότερο, μερικές φορές απαίσιο. Δεν πιστεύω ότι η προσωπική μου κατάθλιψη έχει να κάνει, ωστόσο, με τον κόσμο. Είναι δική μου, εμφανίστηκε πολύ αργά στη ζωή μου, όταν ήμουν πάνω από σαράντα ετών. Ίσως να είναι η πρώτη μου γεροντική ασθένεια, γιατί το χειρότερο από όλα είναι ότι δεν έχω κανένα λόγο που να εξηγεί τις κρίσεις κατάθλιψης. Πράγματι η πρώτη εμφανίστηκε σε μια περίοδο πλήρους ευτυχίας: ίσως η υπερβολική ευτυχία να είναι νοσηρή…

 

Τι είναι για σένα οι στίχοι από το ποίημά σου “Non omnis moriar”: “Και βέβαια είναι όμορφο το ωραίο άσμα/σε αυτόν τον κόσμο για τα πανηγύρια”; Αναφέρεσαι στα αντίθετα αρμονία – χάος;

 

Είναι ένας τρόπος να πω πως η χυδαιότητα είναι η απόλυτη πλειοψηφία στο ισπανικό ή (παγκόσμιο) πολιτιστικό πανόραμα, νομίζω. Και πως το πραγματικά ενδιαφέρον κι όμορφο είναι, δυστυχώς, ζήτημα της εκλεκτής μειοψηφίας. Δυστυχώς η κακή εκπαίδευση και, κατά συνέπεια, το κακό γούστο, είναι πλειοψηφικά. Κι αυτό δεν είναι ευθύνη του κόσμου: εδώ και χρόνια η πολιτική τάξη αυτής της χώρας είναι αποφασισμένη να μετατρέψει το ΔΗΜΟ σε ΟΧΛΟ. Οι νόμοι της υποχρεωτικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι μια εμφανής απόδειξη.

 

Γεννιόμαστε αθώοι όπως πίστευαν οι γνωστικοί και τι είναι για σένα η εμπειρία; Που σε οδήγησε μέχρι τώρα;

 

Θα μου άρεσε να είμαι πάντα αθώος χωρίς να σταματώ να μαθαίνω από την εμπειρία. Με αυτό τον τρόπο, πάντα θα μπορούσα να βλέπω τα πράγματα με τη γοητεία της πρώτης φοράς, ατενίζοντας το θαύμα, όμως χωρίς να σταματώ να χρησιμοποιώ έξυπνα εργαλεία που αποκτήθηκαν μέσω αυτής· η εμπειρία είναι αυτή που σε διδάσκει πως η ποίηση δεν είναι από αυτό τον κόσμο. Το να την αναζητάς οφείλει να είναι σαν μια φυγή προς τα μπρος: να χρησιμοποιούμε την εμπειρία για να ανακαλύπτουμε μια σοφή γνώση (ή αν το θέσουμε μυστικιστικά, ειδική ή ειδικευμένη).

 

Τι είναι ορθόδοξο για σένα;

 

Η ορθοδοξία είναι ο νόμος, η τάξη, ο κανόνας, η επιβολή, η υποχρέωση, η έλλειψη ελευθερίας κι αυθεντικότητας και, τελικά, η πλήξη. Οι ορθοδοξίες είναι ιδεολογικά συστήματα που σχεδιάστηκαν για να σκέφτεται ο κόσμος σύμφωνα με προκαθορισμένες κατηγορίες. Ένας ορθόδοξος είναι ένας καημένος. Όπως ο καθένας που χρειάζεται μια ιδεολογία για να μπορεί να φαίνεται πως έχει αληθινές ιδέες.

 

Ποιο είναι το μότο – το σλόγκαν σου;

 

“Έχω εμπιστοσύνη σε μένα”.

Γιατί είμαι ο μόνος άνθρωπος που δε θα με εγκαταλείψει. Αν δεν έχω εμπιστοσύνη σε μένα, είμαι χαμένος.

 

Ποια είναι η σπουδαιότητα του εσωτερικού αγώνα στη ζωή σου; Ήσουν δέσμιος της εσωτερικής σου φυλακής κάποια στιγμή και πως το ξεπέρασες;

 

Όλοι είμαστε δέσμιοι του/των εγώ μας. Μπορούμε να απελευθερωθούμε από αυτά τα δεσμά μόνο αν τα αποδεχτούμε και τα αγαπήσουμε με όλα τα μειονεκτήματά τους. Η αγάπη για τον εαυτό μας μπορεί να  μας οδηγήσει στην αγάπη ενός άλλου διαφορετικού εγώ. Και μερικές φορές αυτό το άλλο εγώ βρίσκεται μέσα σου κι ανακαλύπτεις ότι μπορείς να μάθεις πολλά από αυτό. Και μερικές φορές ανακαλύπτεις έκπληκτος ότι αυτό το άλλο εγώ βρίσκεται έξω από σένα κι ανήκει σε άλλο πρόσωπο. Ο μοναδικός τρόπος να γνωρίσουμε και να αγαπήσουμε έναν άλλον άνθρωπο είναι να ξεφύγουμε από το μόνο πρότυπο που έχουμε: εμάς τους ίδιους. Η μόνη δυνατή φυγή – απελευθέρωση είναι προς το εσωτερικό μας. Ο εσωτερικός αγώνας στο βάθος είναι ένα παιχνίδι. Μου αρέσει να ξέρω όταν αγωνίζομαι ενάντια σε μένα ποιος κερδίζει: εγώ ή εγώ.

 

Ποιος είναι ο εχθρός του ανθρώπου;

 

Ο άνθρωπος.

 

Τα όρια τι ρόλο παίζουν στη ζωή σου;

 

Τα όρια είναι ένα κίνητρο, μια πρόκληση. Τα όρια υπάρχουν για να τα ξεπερνάμε. Αν κάποιος δεν μπορεί, συγκρατείται: όμως πρέπει να προσπαθήσει.

 

Η μοναξιά είναι φίλη σου; Πότε το συνειδητοποίησες;

 

Ναι, είναι. Πολύ μεγάλη. Όταν ήμουν νέος δεν την άντεχα. Και πάντα ήμουν μοναχικός. Εγώ ο ίδιος, θέλοντας και μη, την αναζητώ.

 

Οι αριθμοί για τον Πυθαγόρα ήταν πολύ σημαντικοί. Τα πάντα βασίζονται στα μαθηματικά. Υπάρχει κάποιος αριθμός που θεωρείς ιδιαίτερο στην μέχρι τώρα πορεία σου;

 

Το 0 και το ∞, γιατί στο βάθος είναι δύο μη-αριθμοί που, ωστόσο, είναι όλοι οι πιθανοί αριθμοί ταυτόχρονα.

 

Θα μπορούσες να αναφέρεις τρεις λέξεις που θα έπρεπε να έχουν υπόψη τους οι πολιτικοί της Ανατολής και της Δύσης;

 

Ειρήνη, Λαός (=Δήμος), Ντροπή (=Τιμιότητα).

 

Θα ήθελες να απαντήσεις σε κάποια ερώτηση που δεν σου έχουν κάνει ποτέ;

 

Θα μου άρεσε να απαντήσω στην ακόλουθη ερώτηση: “Αν το σύμπαν είναι η απάντηση, ποια είναι η ερώτηση; ”

 

 

 

δημοσιογράφος: Virginia Chormoviti

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________________________________

 

Ο Francisco Fortuny (Μάλαγα, 1958) είναι διδάκτορας στη Φιλολογία και έχει διδάξει ως καθηγητής Ισπανικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας σε 14 σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε όλη την Ανδαλουσία. Επί του παρόντος, διδάσκει στο σχολείο I.E.S Ben Al Jatib en la Cala del Moral, Rincón de la Victoria, πολύ κοντά στη Μάλαγα. Επίσης, διδάσκει Ποιητική στο Πανεπιστήμιο της Μάλαγα. Έχει δημοσιεύσει, μεταξύ άλλων, τα βιβλία ποίησης: De la locura metódica (Puerta del Mar, Μάλαγα, 1985), Cielo rasante (Pre-Textos, Βαλένθια, 1992), Fata Morgana (Pre-Textos, Βαλένθια, 1997), και Fuera de Sí (Genesian, Σεβίλλη, 2003). Επίσης, τα βιβλία: Prosas sacras (Miguel Gómez Editor, Μάλαγα, 1991), Fábula de Fanes y Plutón (Diputación de Málaga, 1997), για το οποίο του δόθηκε το βραβείο Enrique Llovet de Teatro το 1991, El sueño de Cipión o Coloquio de perros (Monosabio, Ayto. de Málaga, 2004), το οποίο παρουσιάστηκε στη θέατρο Cervantes στη Μάλαγα το 1997), το δραματοποιημένο ποίημα El evangelio de Lucifer (Nueva Dramaturgia, Μάλαγα, 2007), το έργο Prometheus, που παρουσιάστηκε στο Ρωμαϊκό θέατρο της Μάλαγα, και το μυθιστόρημα Ventura Egea (Arguval, Μάλαγα, 2004). Έχει δημοσιεύσει πλήθος δοκιμίων σχετικά με τη λογοτεχνία, ανθρωπολογία, φιλοσοφία και επιστήμη, σε εφημερίδες και εξειδικευμένα περιοδικά.

Όλη η ποίησή του συγκεντρωμένη εκδόθηκε από το Πολιτιστικό κέντρο Generación del 27 της Μάλαγα με τον τίτλο Gaya Ciencia y otros poemas anteriores (2015).

 

Articles similaires

Tags

Partager